Tin thư viện
Tài liệu tiếng Việt
Đề tài NCKH
Giáo trình - Bài giảng
Kiến thức chứng khoán
Hỏi đáp
Đề tài “Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 nguyên nhân, hậu quả nhìn từ góc độ giám sát và những khuyến nghị cho thị trường chứng khoán Việt Nam”

Chủ nhiệm đề tài: Th.S Dương Thị Phượng

Đơn vị chủ trì: Vụ Giám sát Thị trường     

Mã đề tài: UB.09.02

LỜI MỞ ĐẦU

Tính cấp thiết của đề tài

Năm 2008 đã khép lại nhưng diễn biến của cuộc khủng hoảng thị trường tài chính thế giới mới chỉ được coi là đang ở giai đoạn “kết thúc của sự khởi đầu”. Kể từ cuộc khủng hoảng thị trường chứng khoán làm chấn động nước Mỹ và thế giới những năm 30, sau hơn 70 năm mới lại xảy ra một cuộc khủng hoảng tài chính khiến các cơ quan quản lý, định chế tài chính, các thị trường, các nhà nghiên cứu và lập chính sách toàn cầu phải hoài nghi về những gì mà vài thập kỷ gần đây được người ta coi là tính ưu việt của những lý thuyết, phương thức quản lý, giám sát mới, sự phát triển của thị trường tài chính, sự giao thoa của các khu vực thị trường, sự hội nhập của các nền kinh tế và thị trường chứng khoán khu vực và thế giới.

Nếu như trước đây các công cụ phái sinh chứng khoán được ngợi ca như là những sản phẩm của sự sáng tạo, công cụ đa dạng hóa rủi ro và tăng tính thanh khoản cho thị trường chứng khoán thì nay Warrant Buffet đã phải cay đắng thốt lên rằng chúng là ‘những quả bom hẹn giờ” và là “những vũ khí tài chính hủy diệt hàng loạt”. Những chính sách tôn vinh “tự do thị trường” và “bàn tay vô hình của thị trường”  quá mức, chạy theo lợi ích nhóm (group interest) của những tập đoàn tài chính khổng lồ, quá kỳ thị những “thất bại của chính phủ” (government failures) và lãng quên việc thực thi những biện pháp giám sát hữu hiệu đã khiến cuộc khủng hoảng tài chính xảy ra kéo theo sự sụp đổ của những người khổng lồ trên thị trường tài chính và phơi bày những vụ gian lận, lừa đảo với quy mô và mức độ khó tin ở cả ba khu vực ngân hàng, bảo hiểm và chứng khoán.

Trong cuộc khủng hoảng này, thị trường chứng khoán không chỉ được nhìn nhận như là một nạn nhân của khủng hoảng, gánh chịu những biến động thê thảm về giá chứng khoán toàn cầu mà ở một góc độ khác, thị trường chứng khoán còn được coi là một tác nhân sản sinh ra những công cụ và phương thức “tiếp tay” cho những rủi ro đạo đức, hành vi gian lận và lừa đảo trên thị trường tài chính, đồng thời khiến cuộc khủng hoảng đó lan xa hơn, rộng hơn và trở nên trầm trọng hơn. Tuy nhiên, nếu nhìn nhận một cách sâu xa hơn thì nguyên nhân chính gây ra khủng hoảng tài chính 2008 không phải là những công cụ của thị trường chứng khoán. Vấn đề là ở con người sử dụng chúng. Sự sụp đổ của Bear Sterns, AIG, Wachovia, Lehman Brothers và vụ lừa đảo thế kỷ Madoff  vẫn còn đó như là những nhân chứng và lời cảnh báo về sai lầm trong quản lý rủi ro và buông lỏng giám sát đối với công cụ và định chế hoạt động trên thị trường tài chính. Khủng hoảng tín dụng mở màn cho những biến động thị trường tài chính 2008 sẽ khó có thể xảy ra nếu không có sự tồn tại của những công cụ chứng khoán hóa, không có sự tắc trách của những  tổ chức định mức tín nhiệm, không có sự tham lam, vô trách nhiệm của những ngân hàng cho vay thế chấp bất động sản và không có sự lơi là của cơ quan quản lý tài chính. Madoff không thể lừa đảo cả thế giới đầu tư với chiêu thức đơn giản Ponzi nếu không có sự tinh vi và phức tạp của các quỹ đầu tư chứng khoán, không có sự bỏ qua khó có thể coi là ngẫu nhiên của một số quan chức SEC Mỹ trong công tác giám sát.

Không hề có một cảnh báo, các tập đoàn tài chính, chứng khoán rồi tiếp đến là các tập đoàn sản xuất khổng lồ lần lượt tuyên bố phá sản hoặc xin cứu trợ trong vòng một năm kể từ khi các ngân hàng tuyên bố về những khó khăn tín dụng.  Cuộc khủng hoảng tài chính, chứng khoán năm 2008 khiến tất cả các cơ quan quản lý, dù theo mô hình tập trung hay phân tán đều phải xem xét lại hệ thống giám sát của mình bởi tính chất nghiêm trọng và sự bất ngờ của nó.

Nhóm nghiên cứu của Vụ Giám sát quyết định thực hiện đề tài khoa học này với mục tiêu phân tích, đánh giá những nguyên nhân và hậu quả của cuộc khủng hoảng nhìn từ góc độ giám sát thị trường và đề xuất những bài học và khuyến nghị trong phát triển hệ thống giám sát thị trường chứng khoán Việt Nam. Đề tài nghiên cứu khoa học này hết sức có ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam đang bước đầu xây dựng các chính sách và hệ thống giám sát thị trường.

 Tình hình nghiên cứu:

Mặc dù quốc tế và trong nước đã có nhiều bài bình luận và phân tích về nguyên nhân và hậu quả của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Tuy nhiên, những bài phân tích này đa số tản mạn và từ nhiều góc độ khác nhau. Chưa có một nghiên cứu khoa học nào đánh giá một cách hệ thống những vấn đề và bài học của cuộc khủng hoảng nhìn từ góc độ giám sát thị trường chứng khoán. Trong khi đó, việc phân tích nguyên nhân và hậu quả khủng hoảng nhằm rút ra các bài học về giám sát cho cơ quan quản lý tài chính nói chung và chứng khoán nói riêng lại chính là điều mà chúng ta cần phải làm ngay tại thời điểm này.

 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Đề tài: “Cuộc khủng hoảng thị trường tài chính, chứng khoán thế giới năm 2008 – Nguyên nhân, hậu quả nhìn từ góc độ giám sát và những khuyến nghị cho thị trường TTCK Việt Nam” hướng đến các mục tiêu sau:

-          Khảo sát, đánh giá diễn biến của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008;

-          Đánh giá, phân tích những nguyên nhân và hậu quả của cuộc khủng hoảng nhìn từ góc độ giám sát;

-          Nhận diện những tác động của cuộc khủng hoảng đến TTCK Việt Nam, nhận diện những nguy cơ có thể dẫn đến khủng hoảng trên TTCK Việt nam;

-          Đề xuất những giải pháp xây dựng chính sách và hệ thống giám sát nhằm tránh nguy cơ khủng hoảng trên TTCK Việt Nam.

 Phạm vi nghiên cứu:

Mặc dù cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 mang lại rất nhiều bài học về quản lý và giám sát thị trường, nhóm thực hiện đề tài quyết định tập trung vào vấn đề giám sát bởi đây là vấn đề nổi trội nhất, được tranh cãi nhiều nhất khi giới học giả phân tích các nguyên nhân và hậu quả của cuộc khủng hoảng. Do đó, đề tài được giới hạn trong khuôn khổ nghiên cứu các nguyên nhân, hậu quả của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 dưới góc độ giám sát nhằm đề xuất những bài học và khuyến nghị chính sách cho Việt nam trong công tác phát triển thị trường chứng khoán và thực thi giám sát thị trường.

 Phương pháp tiến hành  

-          Điều tra và thu thập tài liệu để  tổng hợp và phân tích theo phương pháp luận logic;

-          Khảo sát thực tế nhằm đưa ra các đánh giá, đối chiếu và so sánh;

-          Tham vấn ý kiến chuyên gia quốc tế trong lĩnh vực giám sát thị trường chứng khoán;

-          Tổ chức hội thảo để thu thập các ý kiến đóng góp, hoàn thiện các đề xuất

 

 

MỤC LỤC

 

LỜI MỞ ĐÂU

CHƯƠNG I.

NGUYÊN NHÂN, HẬU QUẢ CỦA CUỘC KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH THẾ GIỚI NĂM 2008 NHÌN TỪ GÓC ĐỘ GIÁM SÁT THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

1.

Sơ lược về khủng hoảng và lịch sử của một số cuộc khủng hoảng tài chính, chứng khoán trên thế giới

1.1.

Sơ lược về khủng hoảng tài chính

1.1.1.

Khái niệm khủng hoảng và khủng hoảng tài chính

1.1.2.

Những dấu hiệu đặc trưng cơ bản của khủng hoảng tài chính

1.2.

Khủng hoảng thị trường chứng khoán Mỹ năm 1929-nguyên nhân, hậu quả và nền tảng đầu tiên cho vai trò giám sát của cơ quan quản lý thị trường chứng khoán

1.2.1.

Diễn biến cuộc khủng hoảng thị trường chứng khoán Mỹ năm 1929

1.2.2.

Nguyên nhân chính dẫn đến khủng hoảng thị trường chứng khoán Mỹ 1929

1.2.3.

Hậu quả của cuộc khủng hoảng thị trường chứng khoán Mỹ 1929

1.2.4.

Những thay đổi trong khung pháp lý về thị trường chứng khoán Mỹ và sự ra đời của Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) sau khủng hoảng

1.3.

Cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á năm 1997- nguyên nhân, hậu quả và xu hướng mới trong giám sát thị trường chứng khoán

1.3.1.

Những diễn biến chính trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997

1.3.2.

Nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á năm 1997

1.3.3.

Xu hướng giám sát tài chính mới sau cuộc khủng hoảng Châu Á 1997

2.

Tóm lược diễn biến cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008

2.1.

Những dấu hiệu tiền khủng hoảng

2.1.1.

Bùng nổ giá nhà đất

2.1.2.

Bùng nổ tín dụng dưới chuẩn

2.1.3.

Bong bóng giá cả

2.2.

Khủng hoảng tín dụng có thế chấp bất động sản

2.2.1.

Diễn tiến và hậu quả

2.2.2.

Các động thái của Cục dữ trị Liên bang Mỹ (FED)

2.3.

Sự sụp đổ của những tập đoàn tài chính, ngân hàng, chứng khoán khổng lồ tại Mỹ và thế giới

2.3.1.

Sụp đổ của Ngân hàng đầu tư Lehman Brothers

2.3.2.

Sự sụp đổ của người khổng lồ bảo hiểm AIG

2.3.3.

Sụp đổ của Công ty chứng khoán Bear Stearns

2.3.4.

Phá sản Ngân hàng Washington Mutual

2.3.5.

Phá sản Hãng xe General Motors(GM)

2.4.

Những biến động trên thị trường chứng khoán thế giới

2.5.

Sự bộc lộ của những hành vi gian lận, lừa đảo tài chính và chứng khoán lớn

2.5.1.

Ông trùm Madoff  với chiêu lừa Ponzi

2.5.2.

Vụ lừa đảo tại Societe Generale của Pháp

2.5.3.

Vụ lừa đảo 8 tỷ đô của Allen Stanfort

2.6.

Những vấn đề hậu khủng hoảng

2.6.1

Kinh tế suy thoái

2.6.2.

Thương mại và xuất nhập khẩu suy giảm

2.6.3.

Thất nghiệp gia tăng

3.

Nguyên nhân và hậu quả của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 nhìn từ góc độ giám sát

3.1.

Nguyên nhân khủng hoảng nhìn từ góc độ giám sát thị trường chứng khoán

3.1.1.

Những sai lầm về quan điểm và chính sách quản lý, giám sát thị  trường

3.1.2.

Sự hạn chế trong phạm vi giám sát của cơ quan giám sát

3.1.3.

Hệ thống giám sát không theo kịp sự phát triển của thị trường và công cụ tài chính, chứng khoán mới

3.1.4.

Thất bại trong thực thi công tác giám sát

3.1.5.

Thiếu cơ chế giám sát và cảnh báo rủi ro

3.2.

Hậu quả của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu  năm 2008

3.2.1.

Tác động của cuộc khủng hoảng đến nền kinh tế và khu vực sản xuất

3.2.2.

Tác động của khủng hoảng đến thị trường tài chính và hệ thống tài chính

3.2.3.

Tác động của cuộc khủng hoảng đến thị trường chứng khoán

3.2.4.

Tác động của cuộc khủng hoảng đến hệ thống giám sát thị trường chứng khoán

3.3.

Các điểm tương đồng và khác biệt  của hai cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 và năm 1997

3.3.1.

Vị trí của hai cuộc khủng hoảng trong mô hình Kondratieff

3.3.2.

Sự tương đồng của hai cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997 và năm 2008

3.3.3.

Những điểm khác biệt của hai cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997 và năm 2008

4.

Những bài học về giám sát  thị trường chứng khoán rút ra từ  cuộc khủng hoảng thị trường tài chính

4.1.

Bài học về phát triển thị trường bền vững

4.2.

Bài học về những sai lầm trong chính sách quản lý và giám sát thị trường

4.3.

Bài học về rủi ro đạo đức  và vai trò của cơ quan quản lý chứng khoán trong giám sát việc thực hiện quy tắc đạo đức nghề nghiệp

4.4.

Bài học về mô hình quản lý, giám sát thị trường

4.5.

Bài học về năng lực  của cơ quan quản lý chứng khoán

CHƯƠNG II.

KHUYẾN NGHỊ CHO PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG VÀ XÂY DỰNG HỆ THỐNG GIÁM SÁT THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM NHẰM TRÁNH NGUY CƠ KHỦNG HOẢNG

1.

Đánh giá thực trạng thị trường chứng khoán Việt Nam trong bối cảnh khủng hoảng 2008 và những nguy cơ tiềm ẩn có thể dẫn đến khủng hoảng trong tương lai

1.1.

Thực trạng thị trường chứng khoán và hệ thống giám sát thị trường chứng khoán Việt Nam trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008

1.1.1.

Thị trường tài chính Việt Nam trong bối cảnh khủng hoảng 2008

1.1.2.

Tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 đến thị trường chứng khoán Việt Nam

1.1.3.

Thực trạng hệ thống giám sát thị trường chứng khoán Việt Nam và những nhu cầu mới phát sinh sau khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008

1.1.3.1.

Thực trạng hệ thống giám sát thị trường chứng khoán Việt Nam

1.1.3.2.

Những yêu cầu mới đối với xây dựng và phát triển hệ thống giám sát thị trường sau cuộc khủng hoảng

1.2.

Đánh giá những vấn đề tiềm ẩn  có thể dẫn đến nguy cơ khủng hoảng trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong tương lai

1.2.1.

Những yếu tố thiếu bền vững cảu thị trường chứng khoán Việt Nam

1.2.1.1.

Khái niệm phát triển bền vững thị trường chứng khoán

1.2.1.2.

Những yếu tố thiếu tính bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam

1.2.2.

Rủi ro trong hoạt động của những định chế trung gian thị trường

1.2.3.

Tâm lý bầy đàn của nhà đầu tư

1.2.4.

Những nhược điểm của hệ thống giám sát

2.

Khuyến nghị cho phát triển thị trường và xây dựng hệ thống giám sát thị trường chứng khoán nhằm ngăn ngừa nguy cơ khủng hoảng

2.1.

Duy trì quan điểm và chính sách phát triển bền vững thị trường chứng khoán

2.1.1.

Phát triển hài hòa và gắn kết lợi ích dài hạn của mọi thành viên tham gia thị trường chứng khoán

2.1.2.

Phát triển hài hòa và gắn kết lợi ích dài hạn của thị trường chứng khoán với các khu vực khác của thị trường tài chính

2.1.3.

Xây dựng nhận thức phù hợp cho cộng đồng đầu tư và thị trường về vai trò quyết định của mình trong phát triển bền vững

2.1.4.

Hướng tới chuyển hóa của các giá trị phát triển bền vững vào các phương thức đánh giá doanh nghiệp trên TTCK

2.2.

Xây dựng một triết lý quản lý, giám sát và phạm vi thẩm quyền hợp lý cho cơ quan quản lý chứng khoán

2.2.1.

Xây dựng triết lý quản lý, giám sát thị trường chứng khoán phù hợp với điều kiện Việt Nam

2.2.2.

Xây dựng mô hình cơ quan quản lý, giám sát thị trường chứng khoán với phạm vi thẩm quyền phù hợp cho TTCK Việt Nam

2.3.

Tăng cường năng lực hệ thống giám sát với các phương thức hiệu quả nhằm giảm thiểu các nguy cơ khủng hoảng

2.3.1.

Xây dựng khung pháp lý hoàn chỉnh cho việc giám sát các đối tượng quản lý trên thị trường

2.3.2.

Xây dựng hệ thống phương tiện kỹ thuật hiện đại hỗ trợ công tác giám sát thị trường

2.3.3.

Nâng cao năng lực và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ giám sát

2.4.

Xây dựng hệ thống dự báo, cảnh báo và ngăn chặn hiệu quả, kịp thời nguy cơ khủng hoảng

2.4.1.

Xây dựng phương án, đề án chống khủng hoảng

2.4.2.

Phát triển hệ thống và cơ cấu, tổ chức bộ máy thực hiện nhiệm vụ dự báo, cảnh báo sớm nguy cơ khủng hoảng

 

KẾT LUẬN

(Nguồn: Thư viện SRTC)

 

Mã sách: UB.09.02
Chủ biên: Th.S Dương Thị Phượng
Năm xuất bản: 2009

      
Tài liệu cùng chủng loại:
Hoạt động Thư viện Trung tâm NCKH&ĐTCK (23/04/2018-14:20)
Đề tài “một số biện pháp cơ bản để nâng cao hoạt động đầu tư trên thị trường chứng...
Đề tài “Một số giải pháp thúc đẩy doanh nghiệp vừa và nhỏ niêm yết trên Trung tâm Giao...
Đề tài “Pháp luật điều chỉnh về thị trường chứng khoán phi tập trung (OTC) – Những đề...
Chế độ chính sách mới về lao động, tiền lương và bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế
Đề tài “Xây dựng cơ chế xử lý đỗ vỡ của công ty chứng khoán tại Việt Nam”
“Thị trường chứng khoán – Nhà đầu tư cần biết ” (Phần 4-Chủ...  (12/11/2018-08:28)
“Thị trường chứng khoán – Nhà đầu tư cần biết ” (Phần 4-Chủ...  (12/11/2018-08:26)
“Thị trường chứng khoán – Nhà đầu tư cần biết ” (Phần 3-Chủ...  (05/11/2018-08:46)
Xin cho hỏi thuật ngữ Lưu ký có nghĩa là gì ?">Xin cho hỏi thuật ngữ Lưu ký có nghĩa là gì ?
Thông báo thi chuyên môn ngày 21/11 đến 23/11/2018 (15/11/2018-10:02)
Các lớp chiêu sinh học tháng 11/2018 (29/10/2018-10:43)
Các lớp chiêu sinh tháng 07/2018 (12/07/2018-08:33)
* Đăng ký học (06/02/2018-10:32)
Chiêu sinh các lớp tháng 07 và 08/2017 (05/09/2017-15:59)
Những điều cần biết khi tham gia các khóa học (26/07/2017-08:30)

Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán

7532714
Trụ sở chính:
Địa chỉ: 234 Lương Thế Vinh, Phường Trung Văn, Quận Nam Từ Liêm, Hà Nội
Điện thoại: (84-24) 3553 5874 (P. Đào tạo) - 3553 5870 (P. Hành chính)        Fax: (84-24)3553 5869
Chi nhánh tại Tp. Hồ Chí Minh:
Địa chỉ: số 264B Lê Văn Sỹ, Phường 14, Quận 3, Tp.HCM
Điện thoại: (84-28) 3930 9040 - (84-28) 3930 9042


  Trang thông tin điện tử Trung tâm NCKH&ĐTCK: Giấy phép số 347/GP-BC, Bộ Văn hóa - Thông tin cấp ngày 23/11/2006
 Trưởng Ban biên tập: Giám đốc Trung tâm - Ông Hoàng Mạnh Hùng